Obecność wody w krajobrazie miejskim stanowi o jego specyfice i nadaje miastu unikalne piękno. Człowiek od zarania dziejów starał się osiedlać nad wodą, chciał mieć od niej stały dostęp, bo poza nawadnianiem uprawianych ziem czy pojeniem zwierząt, była to jedyna droga transportowa, którą znał. I tak było przez wieki.


Niestety, rozwój cywilizacyjny spowodował, że ośrodki miejskie zaczęły odwracać się od naturalnych zbiorników wodnych. Ten trend na szczęście w wielu przypadkach został zahamowany, a w ostatnich latach zauważa się zwiększone zainteresowanie zagospodarowywaniem terenów nadwodnych czy portowych.

W ostatnim czasie zawrotną karierę na świecie, ale również w naszym kraju robi termin – waterfront. To pojęcie związane z urbanistyką, a oznacza teren znajdujący się bezpośrednio nad naturalnym zbiornikiem wodnym: jeziorem, rzeką lub morzem. Waterfront to obszar stykowy znajdujące się pomiędzy strukturą miejską a wodną. W zależności od położenia miasta przyjmowane są różne strategie rewitalizacyjne i modele działania, nie mniej wszystkim przyświeca jeden cel – uzyskanie nowego oblicza danego miasta.


Miasta w Polsce rozwijały się przez wieki w oparciu o te same naturalne oraz cywilizacyjne czynniki,  które dotyczyły rozwoju obszarów miejskich w Europie i na świecie. Należy pamiętać, że jak cały obszar współczesnej Polski miały one burzliwą historię i trudno mówić o jednolitej, odnoszącej się do licznych lokalizacji, rodzimej doktrynie urbanistycznej. Zasięg wpływów kulturowych na poszczególne dzielnice kraju w poszczególnych okresach historycznych determinował modele funkcjonowania miast w powiązaniu z rzekami, kanałami czy morzem.


W Polsce zabudowa miejska najlepiej rozwinęła się w na terenach leżących w bezpośrednim sąsiedztwie rzek. Wisła i lokowane nad nią obszary miejskie są dobrym przykładem zależności ośrodków miejskich od rzeki. Wszelkie procesy społeczne i gospodarcze wpływają na zmianę funkcji miast nadwodnych. W przestrzeni waterfront zmiany te są najbardziej widoczne. Dawne tereny portowe i przemysłowe stają się dziś obszarami inwestycyjnymi, a coraz bardziej dostępne i tańsze technologie budowlane pozwalają na budowanie w bezpośredniej bliskości wody, w miejscach wcześniej niedostępnych.


O atrakcyjności terenów typu waterfront stanowią: sąsiedztwo wody, charakterystyczne ukształtowanie terenu oraz zachowane relikty architektury i wyposażenia starych portów, warte zachowania i nadające się do adaptacji i wykorzystania dla współczesnych różnorakich potrzeb, a wśród nich przede wszystkim potrzeb kulturalnych. Tereny tego rodzaju, położone częstokroć w sąsiedztwie dzielnic śródmiejskich, są dla nich naturalnym i atrakcyjnym kierunkiem rozwoju.


O powrocie na stare opuszczone miejsca można mówić także w odniesieniu do portów. Stare, stosunkowo płytkie baseny portowe, są obecnie chętnie zajmowane i adaptowane na takie funkcje portowe, jak żeglarstwo i inne sporty wodne (mariny), żeglugę pasażerską, promową oraz ich rozbudowane zaplecze turystyczne. Rozwiązaniom takim sprzyja dodatkowo sąsiedztwo śródmieścia i walory turystyczne otaczających terenów.


Z punktu widzenia architektury i urbanistyki dokonuje się swoisty powrót miast do starych, zdegradowanych terenów nadwodnych i basenów portowych. Współczesna architektura i urbanistyka odnajduje tam szansę na kreowanie środowiska odmiennego od zuniformizowanych, standardowych rozwiązań modernistycznych. Tematyka waterfront budzi coraz większe zainteresowanie samorządów miast z obszarów śródlądowych, pojawiają się liczne projekty zagospodarowania obszarów nad rzekami i jeziorami.


Wiele polskich miast ma bardzo duży potencjał związany z wodą. Jako jedne z pierwszych miast w Polsce, które dostrzegło swoją szansę i podjęło rewitalizację swojego waterfrontu to Bydgoszcz.  Odnowiona Wyspa Młyńska stała się nową przestrzenią miasta, swoistym salonem, w którym czas wolny lubią spędzać jego mieszkańcy. Konsekwentnie prowadzona rewitalizacja nabrzeży wzdłuż rzeki Brdy, spowodowała wzrost zainteresowanie inwestorów terenami nadrzecznymi, którzy w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki postanowili wybudować kilka apartamentowców. W Gdańsku realizowany jest bardzo interesujący projekt waterfrontowy – Young City Gdańsk. To nowa dzielnica miasta położona na terenach  dawnej Stoczni Gdańskiej. Nadmorski potencjał wykorzystuje konsekwentnie Gdynia, której wizytówką stał się apartamentowiec Sea Towers. W bezpośrednim sąsiedztwie Basenu Prezydenta, powstał budynek biurowy – siedziba główna Nordea Bank Polska oraz hotel Marriott Courtyard. Inwestycja stanowi pierwszy etap wielofunkcyjnego kompleksu Gdynia Waterfront.


Aktualnie w całej Europie realizowane są liczne programy rewitalizacji i kompleksowych przekształceń miast portowych i nadrzecznych. Londyn, Rotterdam, Hamburg czy Malmö – to tylko kilka przykładów miast, które w świadomy sposób od lat przekształcają tereny portowe i postoczniowe w atrakcyjną przestrzeń miejską. Włodarze tych miast starają się w pełni wykorzystać możliwości jakie daje bezpośrednie położenie nad wodą. Realizowane inwestycje podnoszą atrakcyjność ekonomiczną, turystyczną czy mieszkaniową rewitalizowanego obszaru. Londyńskie doki zmienione zostały w dzielnicę biznesu, tereny portowe w Rotterdamie zostały przekształcone w dzielnicę, w której można mieszkać, pracować i spędzać czas wolny. Hamburskie HafenCity to jedna z największych inwestycji urbanistyczno-architektonicznych w Niemczech. Do połowy roku 2020 mają tam powstać budynki biurowe z 40 000 miejscami pracy oraz budynki mieszkalne dla 12 000 mieszkańców. Cała dzielnica jest tworzona w myśl zasady zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, łącząc w sobie w sobie podejście ekologiczne, ekonomiczne i społeczne. Szwedzkie  Malmö stworzyło na terenach nadwodnych „Miasto Przyszłości” z charakterystycznym budynkiem Turning Torso, będącym nowym symbolem miasta.  Wybudowane domy są ogrzewane ciepłem uzyskiwanym z wody morskiej i kolektorów słonecznych. Energia elektryczna jest produkowana przez wiatraki i baterie słoneczne. Uzupełnieniem dzielnicy są: przystań dla pełnomorskich jachtów oraz miejsca aktywnego wypoczynku.


Powszechny trend w kierunku rewitalizacji waterfrontów, może w naturalny sposób stać się wstępem do odnowy i gospodarczego wykorzystania szlaków wodnych. Pozyskane tereny zlokalizowane z reguły tam, gdzie port i miasto miały swój początek, czyli w centrum miasta byłyby przeznaczone pod zabudowę mieszkaniowo-biurowo-kulturalną, a tereny zlokalizowane na obrzeżach miast w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów wodnych stanowiły fundamenty powstania multimodalnego portu z zapleczem logistycznym. Idea waterfront pozwala na podniesienie jakości życia mieszkańców i wygenerowanie nowych miejsc pracy. Warto wrócić nad wodę. 
WG
fot. wikimedia.org

 

Fundacja Region Plus

Fundacja Region Plus jest organizacją pozarządową o statusie organizacji pożytku publicznego, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000657818.

 

Celem Fundacji REGION PLUS jest szerzenie świadomości ekologicznej w społeczeństwie oraz dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego rozwoju i jakości podnoszenia życia mieszkańców w obszarach miejskich. Fundacja realizuje swoje cele m.in. poprzez działanie na rzecz ochrony środowiska, prowadzenie działalności szkoleniowej, edukacyjnej i informacyjnej w tym zakresie, organizację konferencji, seminariów umożliwiających wymianę doświadczeń pomiędzy samorządowcami, środowiskami naukowymi i biznesem społecznie odpowiedzialnym.

 

Zadzwoń do nas:

tel./fax 52 581 00 56

tel. 52 356 95 99

kom. 602 343 748

Napisz do nas

biuro@ecometropolis.eu

Napisz do nas, odpowiadamy w przeciągu 24 godzin.