W dniach 7-8 października 2015 roku w Bydgoszczy, w Centrum Konferencyjnym ZAWISZA odbyło się pierwsze Ogólnopolskie Seminarium Samorządowe poświęcone ekstremalnym zjawisko klimatycznym. Tematem przewodnim wydarzenia było: Susza i brak wody pitnej – skuteczne metody przeciwdziałania tym zjawisko. Aktualność problematyki przyciągnęła do Bydgoszczy liczne grono samorządowców i naukowców bezpośrednio zainteresowanych zapobieganiem tym niekorzystnym zjawiskom.

 

Seminarium otworzył wykład prof. Zygmunta Babińskiego z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na problem suszy i powodzi na obszarze Dolnej Wisły. Brak wody w regionie spowodowany jest w dużej mierze brakiem obiektów dużej retencji. Jako przykład wskazał Zalew Włocławski, który wskutek powstania przyczynił się do podniesienia poziomu podziemnych wód gruntowych na tym obszarze, a także do bujnego rozwoju środowiska przyrodniczego. Budowa kolejnego stopnia wodnego w Siarzewie, pozwoliłaby na analogiczne korzyści na obszarze Kujaw położonych powyżej Włocławka. Powstanie nowego zbiornika wpłynęłoby korzystnie na tzw. „małą” retencję na obszarze Kujaw i północnego Mazowsza. Dodatkowe zyski w postaci żeglownej drogi wodnej, odnawialnych źródeł energii są nie do przecenienia – mówi prof. Babiński. Ale najważniejsze są korzyści ekologiczne – dodaje. Naszego kraju po prostu nie stać na wykorzystanie takiego potencjału jaki ma rzeka Wisła, rok rocznie do morza Bałtyckiego trafia 32 km sześcienne niewykorzystanej wody, która mogłaby zasilać pola, dawać ekologiczna energie elektryczną i transport wodny. To wystąpienie wywołało spore zainteresowanie wśród uczestników Seminarium, tym bardziej, że dzień wcześniej minister rolnictwa Marek Sawicki stwierdził, żeby zarzucić projekt zapory w Siarzewie, na rzecz działań związanych z „małą” retencją na Kujawach. Tylko skąd wobec braków opadów deszczu wziąć wodę na tym obszarze? Prof. Babiński zwrócił uwagę, że na tym obszarze poza Wisłą nie ma takich rzek, które byłyby w stanie zasilić w wodę lokalne systemy retencyjne.

 

W kolejnym wystąpieniu zostały zaprezentowane „dobre praktyki” w zakresie walki z nadmiarem wody na przykładzie Holandii. Przedstawicielka Ambasady Królestwa Niderlandów – Katarzyna Kowalczewska, przybliżyła rozwiązania, które pozwalają na ujarzmienie żywiołu wodnego. Holandia od wieków doskonali systemy zabezpieczeń przed powodziami i zagrożeniami ze strony ekstremalnych zjawisk klimatycznych. Wszystkie te działania prowadzone są w zgodzie z unijnymi zasadami poszanowania środowiska naturalnego. Przykład holenderski pokazuje że jest możliwa zrównoważona gospodarka wodna. To dzięki holenderskim osadnikom, w wiekach średnich Polska zawdzięcza, meliorację Żuław i odcinka Dolnej Wisły. Do dziś w wielu miejscach korzystamy z powstałych wówczas rozwiązań.

 

Na problem suszy w rolnictwie zwrócił uwagę dr inż. Bogdan Bąk z Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Badawczego Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego. W przygotowanej prezentacji przedstawił system monitoringu działający na obszarze Polski. W oparciu o to rozwiązanie możliwe jest prognozowanie przebiegu i skutków oraz ocena ryzyka występowania deficytu lub nadmiaru płytkich wód podziemnych oraz wód powierzchniowych na obszarach wiejskich. Dzięki temu systemowi rolnicy mogą na bieżąco monitorować stan wilgoci w glebie, co pozwala im na adekwatne reagowanie do powstałej sytuacji. W miesiącu sierpniu na terenie prawie całego kraju panowała ekstremalna susza glebowa, brak opadów we wcześniejszych miesiącach spowodował, że zbiory zbóż były o kilkadziesiąt procent niższe – powiedział dr Bąk.

 

Przykład dobrze wydanych pieniędzy na przywrócenie „małej” retencji w lasach na obszarach nizinnych zaprezentowała Ludmiła Gawron z Nadleśnictwa Runowo. To nadleśnictwo brało udział w ogólnopolskim projekcie przygotowanym przez Generalną Dyrekcję Lasów Państwowych odtwarzającym obszary „małej” retencji na ternach nizinnych i podgórskich. Leśnicy z Runowa dzięki środkom z Unii Europejskiej przywrócili niezwykle cenne obszary przyrodnicze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Torfowisko Messy”. W drugiej połowie XX w. na terenach leśnych Nadleśnictwa Runowo osuszano obszary mokradłowe, degradując w ten sposób niezmiernie cenne pod względem przyrodniczym, krajobrazowym i naukowym przyrodnicze zasoby wodne. W miarę pogarszania się warunków hydrologicznych na „Torfowisku Messy” zaczął się powoli uwidaczniać postępujący proces degradacyjny. Pojawiły się negatywne procesy objawiające się: okresowym wysychaniem koryta rzeki Orli, szczególnie w okresie letnim i wczesnojesiennym, zanikaniem lustra wody w Jeziorze Radońskim i całkowitym jego zniknięciem w Jeziorze Czarnym, obniżeniem poziomu wody w śródleśnych jeziorach i bagnach, drastycznym obniżaniem się wód gruntowych, zamieraniem drzewostanów dębowych i jesionowych. Inwestycja na tym obszarze pozwoliła retencjonować wodę w ilości 1 675 306 metrów sześciennych rocznie. Zahamowany został dalszy spadek poziomu wód gruntowych, utrzymanie właściwego stanu wód w rzece Orli, na śródleśnych obszarach wodno-błotnych oraz na powierzchni całego, 645 ha, unikalnego w tej części kraju „Torfowiska Messy”. Zwiększyła się bioróżnorodność na całym obszarze, a także zwiększyło się bezpieczeństwo przeciwpożarowe tego terenu leśnego.

 

W ujęciu gospodarczym problematykę ekstremalnych zjawisk klimatycznych zaprezentowała Prezes Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych – Ewa Malicka. Zwróciła uwagę na korzyści płynące z budowy małych elektrowni wodnych. Przede wszystkim zwiększenie retencji i poprawa stosunków wodnych, poprzez spiętrzenie wód płynących, a co za tym idzie produkcji „zielonej” energii, która może być wykorzystana przez gospodarstwa położenie w bezpośrednim sąsiedztwie hydroelektrowni. W przeszłości młyny wodne wraz z powstałymi przy nich zbiornikami tworzyły na rzekach systemy kaskad, zapobiegając obniżaniu się poziomu wody w okresie suszy, a także przesuszaniu miejsc podmokłych i środowisk przybrzeżnych. Jedną z przyczyn znacznego obniżenia poziomu wody w niewielkich rzekach była likwidacji prawie wszystkich młynów wodnych w okresie powojennym. W okresie międzywojennym w Polsce istniało blisko 8000 obiektów wykorzystujących energię wody, obecnie takich obiektów jest niewiele ponad 700. Odtwarzanie starych młyńskich piętrzeń i zbiorników oraz uruchamianie w tych miejscach małych elektrowni wodnych jest procesem pożądanym z punktu widzenia realizacji działań w zakresie małej retencji i przeciwdziałania skutkom suszy – powiedziała Ewa Malicka.

 

W ostatnim wystąpieniu Seminarium Samorządowego przedstawicielka Miejskich Wodociągów i Kanalizacji w Bydgoszczy – mgr inż. Agnieszka Cendrowska-Kociuga podkreśliła znaczenie jakości wody w życiu człowieka. Przeprowadzona w bydgoskich Wodociągach modernizacja i rozbudowa sieci dzięki przedakcesyjnym środkom unijnym przyczyniła się do tego, że mieszkańcy Bydgoszczy mogą pić wodę o jakości przewyższającej wodę stołową kupowaną w sklepach. Bydgoskie MWiK prowadzi szeroko zakrojoną działalność edukacyjną na temat jakości wody i jej znaczenia dla organizmu człowieka. Na terenie miasta i w szkołach montujemy poidełka, w celu zapewnienia mieszkańcom i dzieciom bezpośredniego, bezpłatnego dostępu do czystej i zdrowej wody – dodaje Agnieszka Cendrowska.

 

Seminarium Samorządowe pokazało, że w kwestii zabezpieczenia w wodę jest jeszcze wiele do zrobienia. Główne działania powinny być skierowane na „małą” i „dużą” retencję. W tych obszarach mamy wiele zaniedbań i brak tam jakichkolwiek inwestycji. Nieuchwalenie przez Sejm ustawy Prawo Wodne do końca tego roku, będzie skutkować wstrzymaniem środków unijnych w najbliższych latach na odtworzenie i budowę infrastruktury w tym zakresie. Korzyści wynikające ze zrównoważonej gospodarki wodnej są nie do przecenienia. Najważniejsze to zabezpieczenie ludności w dostęp do wody, poprawa stosunków wodnych, nawadnianie obszarów rolniczych. To realne miejsca pracy w transporcie wodnym, hydroenergetyce, logistyce, melioracji. Nas po prostu nie stać na marnotrawienie wody.

MG

PROGRAM I OGÓLNOPOLSKIEGO SEMINARIUM SAMORZĄDOWEGO

7 października 2015 r., Centrum konferencyjne ZAWISZA, ul. Gdańska 163, Bydgoszcz

 

9:30 - rozpoczęcie rejestracji uczestników

 

10:00 - uroczyste otwarcie Seminarium

 

10:15 - Problem susz i powodzi na Dolnej Wiśle. Przyczyny i możliwości zapobiegania.

prof. dr hab. Zygmunt Babiński, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

 

11:00 - Dobre praktyki w zakresie walki z nadmiarem wody na przykładzie Holandii.

Katarzyna Kowalczewska, Ambasada Królestwa Niderlandów

 

11:45 - Monitoring niedoborów i nadmiarów wody w rolnictwie na obszarze Polski.

dr inż. Bogdan Bąk, ITP, Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy

 

12:30 - Retencja rozwiązaniem problemów. Obiekty małej retencji w programie planowania przestrzennego - funkcje i znaczenie zbiorników. Lasy Państwowe jako europejski lider retencji.

Ludmiła Gawron, Nadleśnictwo Runowo, woj. kujawsko-pomorskie

 

13:15 - Rozwój małych elektrowni wodnych - szansą na zwiększenie retencji.

Ewa Malicka, Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych, Grudziądz

 

14:00 - Znaczenie jakości wody w życiu człowieka.

mgr inż. Agnieszka Cendrowska - Kociuga, MWiK Bydgoszcz

 

14:45 - 15:30 - DYSKUSJA

 

8 października 2015, Muzeum Wodociągów, ul. Gdańska 242, Bydgoszcz

10:00 - 14:00 - sesja studyjna - prezentacja pokazująca europejskie rozwiązania w zakresie zapewnienia mieszkańcom wody pitnej niezależnie od ekstremalnych zjawisk hydrologicznych na przykładzie rozwiązań zastosowanych w Miejskich Wodociągach i Kanalizacji w Bydgoszczy.

 

 

Fundacja Region Plus

Fundacja Region Plus jest organizacją pozarządową o statusie organizacji pożytku publicznego, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000657818.

 

Celem Fundacji REGION PLUS jest szerzenie świadomości ekologicznej w społeczeństwie oraz dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego rozwoju i jakości podnoszenia życia mieszkańców w obszarach miejskich. Fundacja realizuje swoje cele m.in. poprzez działanie na rzecz ochrony środowiska, prowadzenie działalności szkoleniowej, edukacyjnej i informacyjnej w tym zakresie, organizację konferencji, seminariów umożliwiających wymianę doświadczeń pomiędzy samorządowcami, środowiskami naukowymi i biznesem społecznie odpowiedzialnym.

 

Zadzwoń do nas:

tel./fax 52 581 00 56

tel. 52 356 95 99

kom. 602 343 748

Napisz do nas

biuro@ecometropolis.eu

Napisz do nas, odpowiadamy w przeciągu 24 godzin.